Hãy dành cho con ít nhất 5 phút mỗi ngày

Đồng hành cùng con, được đối thoại với con mỗi ngày là con đường ngắn nhất để giúp cha mẹ hiểu chính con cái mình hơn.

Trong nếp nghĩ của các bậc phụ huynh, họ thường tự cho mình cái quyền áp đặt, dạy dỗ và ra lệnh với con. Làm sao để trở thành người bạn thực sự của con, để khoảng cách giữa cha mẹ và con cái được rút ngắn lại là nỗi trăn trở của không ít người.

Nhiều bậc cha mẹ kêu ca rằng thật khó để biết con đang nghĩ gì, muốn gì? Và thường tự đặt câu hỏi tại sao thời nay làm bạn với con cái mình lại khó khăn như vậy?

Chính vì điều đó, chúng tôi – các chuyên gia của Trung tâm ABA – luôn nhận ra rằng, ở thời nào thì làm bạn với con cũng không dễ dàng chứ chưa hẳn là chỉ có thời nay. Như khi chúng tôi còn nhỏ, ba mẹ thường đầu tắt mặt tối lo kiếm ăn, còn chẳng biết con học đến lớp mấy chứ đừng nói đến làm bạn cùng con. Chúng ta đều là những người lớn, tuổi tác khác, suy nghĩ khác, cái nhìn khác, trong khi đó những thứ các con thích lại không giống với chúng ta nên tất nhiên gặp khó khăn khi làm bạn với con cũng là điều dễ hiểu.

Khi bắt đầu đi học, ngày nào cô giáo cũng thông báo tình hình học ở lớp của con. Chuyện con bị cô giáo phê là không tập trung, nói chuyện riêng trong lớp hay quên sách vở là chuyện thường ngày. Tất cả phụ huynh đều sẽ lo lắng vì điều đó, nhưng có trong chúng ta ai sẽ không rầy la con, không muốn con bị áp lực bởi chuyện đến trường? Ai sẽ tìm được cách nào đó phù hợp để khích lệ con hơn? Và ai sẽ làm cho các con có thể tin tưởng để chia sẻ những chuyện trên lớp, bạn bè?

Thực tế hiện nay, các em, nhất là lứa tuổi teen thường xuyên chia sẻ lên mạng xã hội nhưng lại hiếm khi tâm sự với bố mẹ. Có phải xuất phát từ khoảng cách thế hệ hay vì cha mẹ không có đủ thời gian để lắng nghe con cái?

Các chuyên gia của ABA cho rằng do cả hai và nhiều yếu tố khác nữa. Ai cũng biết rằng mạng xã hội là nơi người ta có thể nói hay làm gì mà không phải e ngại, không lo lắng hay sợ bị kết tội vì cho dù kết tội cũng chỉ là mạng ảo, rồi lại qua hết cả. Vì thế, con cái hoặc ngay cả người lớn cũng dễ chia sẻ trên mạng ảo và với người ảo hơn. Không chỉ vậy, các bậc phụ huynh lại thường hay phán xét, hay áp đặt – dù xuất phát từ mong muốn tốt đẹp, nhưng cách thức có thể không phù hợp – nên con cái né tránh chia sẻ với bố mẹ.

Một điều chúng tôi thấy khá rõ là cha mẹ thường chạy theo guồng quay của công việc, bận bịu tối ngày, quỹ thời gian dành cho các con quá khiêm tốn, hạn hẹp. Một việc nhỏ như bữa cơm tối hàng ngày, không hiếm gia đình không thể ăn cùng nhau. Sự giao tiếp với nhau bị gián đoạn nên rất khó có điều kiện để con cái và bố mẹ xích lại gần nhau, và như vậy thì sao dám mong cha mẹ có thể đồng hành với con?

Vậy làm gì để cha mẹ và các con xóa đi khoảng cách thế hệ?

Chúng tôi thường tư vấn cho các phụ huynh của ABA phải tranh thủ nhiều lúc trong quỹ thời gian hạn hẹp của mình, khi ăn tối, rồi trước khi đi ngủ sẽ dành thời gian nói chuyện với con cái. Hỏi con những chuyện ở trường, ở lớp, và lắng nghe con kể về những trò chơi, những nhân vật hoạt hình dù chúng ta không biết tí gì…. Chúng ta nên đón nhận những câu chuyện đó của con một cách thường xuyên, cần tôn trọng suy nghĩ của con, cái gì con chưa hiểu thì giải thích để con hiểu. Nếu ngay lập tức chúng ta phủ nhận, nạt nộ, phản đối thì có thể con sẽ bất mãn, mất đi sự tin tưởng với mình và dần dần không còn nhu cầu chia sẻ. Khi đó rõ ràng việc làm bạn với con, đồng hành với con là điều không tưởng.

Có thể nói, trẻ ngày càng có cơ hội tiếp xúc sớm và thường xuyên với internet. Vì thế, nếu cha mẹ buông lỏng, ít có thời gian đối thoại với con sẽ để lại rất nhiều hệ lụy. Không riêng gì internet mà tất cả mọi thứ trong cuộc sống khi đi quá giới hạn đều có thể gây ra hậu quả. Chúng ta đã nghe nhiều thông tin về việc con cái bị ảnh hưởng bởi internet, bị chi phối một cách ghê gớm như thế nào. Khi người ta phụ thuộc quá nhiều vào cuộc sống ảo thì cuộc sống thực tế sẽ phải nhường chỗ, cha mẹ con cái sẽ ít chia sẻ với nhau, ít quan tâm nhau, dẫn tới không còn nhu cầu yêu thương nhau nữa. Từ đó, sự lạnh lẽo trong gia đình sẽ xảy ra, sự lỏng lẻo trong mối quan hệ sẽ xuất hiện và đến một ngày cha mẹ và con cái không còn tìm được tiếng nói chung.

Ở lứa tuổi vị thành niên cực kỳ quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách, lúc này con cái thường muốn khẳng định cái tôi và đi tìm những giá trị riêng và mới mẻ của mình. Vậy làm sao để cha mẹ có thể hiểu con hơn?

Để có thể hiểu con thì việc làm bạn với con phải được thực hiện từ khi còn rất sớm. Sợi dây liên kết thậm chí phải được xây dựng ngay từ khi các con mới chào đời, thậm chí từ trong bụng mẹ. Khi cha mẹ dành thời gian cho con từ “gốc rễ” như thế, rõ ràng sẽ có sự thấu hiểu, chia sẻ dễ dàng hơn rất nhiều ở quãng thời gian sau này. Và lúc ấy sẽ hình thành được thói quen quan tâm nhau, hiểu nhau đến từng chi tiết nhỏ. Khi đạt đến mức độ tình cảm đó rồi thì việc đồng hành với con trong quá trình khôn lớn sẽ không còn quá khó khăn nữa.

Thực tế, nhiều cha mẹ do hoàn cảnh sống, điều kiện kinh tế, công việc nên chưa thật sự dành nhiều thời gian cho con, đến lúc nhận ra thì đã muộn. Tuy nhiên, theo ý kiến của chúng tôi, muộn còn hơn không …

Cha mẹ dù yêu thương con nhiều đến đâu cũng nên biết cách tiết chế tình cảm của mình, che chở cho con, bao bọc con nhưng hãy cho con được chứng tỏ mình, tất nhiên trong sự giám sát của người lớn. Chứ cứ yêu con vô điều kiện, làm mọi việc cho con, cấm đoán con thế này, thế kia chẳng khác gì con dao hai lưỡi. Con chúng ta sẽ ra sao khi đã quen với việc có bố mẹ làm thay?

Có ý kiến cho rằng, càng lớn lên thì con càng rời xa bố mẹ, ít bộc lộ cảm xúc, ít gần gũi bố mẹ hơn. Vì thế khoảng cách giữa cha mẹ và con cái càng nhân rộng ra.

Việc cha mẹ muốn gần con cũng không phải dễ, cần sự nỗ lực từ cả hai phía. Hãy bắt đầu từ việc dành thời gian cho con, dù chỉ là 5 phút mỗi ngày, nghe con kể chuyện của con, đặt mình vào vị trí của con để phân tích, để khuyên nhủ, để sẻ chia. Tôn trọng con, cho con biết mình luôn là người mà con có thể tin tưởng, điều này rất quan trọng. Chỉ khi hiểu con thì chúng ta mới có thể giúp con mình tháo gỡ những thắc mắc trong cuộc sống, học tập hay các mối quan hệ bạn bè.

Có lẽ, chính các bậc cha mẹ cũng nên xác định và nhất quán tư tưởng khi con cái lớn lên sẽ xa dần mình là việc rất bình thường, nó như một quy trình tất yếu ai cũng phải trải qua. Con cái lớn lên tuy đã có sự gắn kết với cha mẹ từ nhỏ nhưng lúc này có thêm rất nhiều mối quan tâm khác nữa, có nhiều việc phải làm, phải bỏ thời gian vào đó. Do vậy, thời gian các em dành cho cha mẹ bắt buộc phải ít đi.

Chúng ta phải chuẩn bị sẵn tâm lý ngày nào đó con sẽ xa rời vòng tay của mình, con cũng phải lớn, phải trưởng thành, không thể khác được.

Nếu giữa cha mẹ và con cái đã được “cài đặt” tình cảm thân thiết thì lúc này chúng ta tiếp tục giúp con trên con đường đời đó, cùng chia sẻ, cho ý kiến, lời khuyên, hỗ trợ về một số vấn đề, và cũng sẵn sàng tâm thế là: CON ĐÃ LỚN KHÔN!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *